THINK MICE

Unijne przepisy już od 1991 r. regulują system ochrony praw pasażerów linii lotniczych. 17 lutego 2005 r. na mocy Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady, weszły w życie nowe przepisy, które jeszcze bardziej wzmocniły prawa pasażerów na wypadek odmowy przyjęcia na pokład, odwołania lotu, opóźnienia lotu czy też umieszczenia w innej klasie. Co to oznacza w praktyce?

Pomimo upływu czasu, powyższe regulacje w dalszym ciągu rodzą wiele pytań i wątpliwości. Pojawiło się wiele mitów i nadinterpretacji co do tego, w jaki sposób pasażerowie są chronieni i jakie tak naprawdę mają uprawnienia. 

Kiedy unijne przepisy  mają zastosowanie? 
Warto zacząć od tego, że unijne rozporządzenie dotyczące ochrony pasażerów można zastosować w przypadku lotów: 
● w obrębie Unii Europejskiej (dalej „UE”), niezależnie od kraju pochodzenia linii lotniczej;
● z kraju spoza UE do UE, obsługiwanych przez linie lotnicze z UE;
● z UE do kraju spoza UE, obsługiwanych przez linie lotnicze z UE lub z kraju spoza UE.

Zgodnie z powyższym wyliczeniem, przepisy unijne nie dotyczą lotów z państw  spoza UE do innych państw poza obszarem UE, choćby były obsługiwane przez linie lotnicze z UE. Do obszaru UE w kontekście dalszych rozważań – poza 28 państwami członkowskimi – należy zaliczyć także  Gwadelupę, Gujanę Francuską, Martynikę, Reunion, Majottę, Saint-Martin (Antyle Francuskie), Azory, Maderę i Wyspy Kanaryjskie oraz Islandię, Norwegię i Szwajcarię. Obszar ten nie obejmuje Wysp Owczych, Wyspy Man i Wysp Normandzkich.  Przepisy rozporządzenia – w powyższym zakresie – dotyczą każdego lotu rejsowego, czarterowego lub lotu tanich linii lotniczych i co do zasady, niemal każdego z pasażerów. Tytułem przykładu, przepisy te chronią osoby podróżujące na podstawie biletów wydanych w ramach programu lojalnościowego lub innego programu komercyjnego, czy też osób podróżujących służbowo i których podróż została opłacona przez pracodawcę. Z drugiej strony, przepisy nie dotyczą osób podróżujących bezpłatnie lub na podstawie taryfy zniżkowej, która nie jest dostępna powszechnie.

Prawo do opieki
W ramach realizacji podstawowego prawa do opieki, przewoźnik na wypadek komplikacji z lotem, powinien bezpłatnie zapewnić pasażerom wyżywienie i napoje, dwie rozmowy telefoniczne (ewentualnie e-maile, faksy lub dalekopisy) oraz zakwaterowanie w hotelu wraz z transportem pomiędzy lotniskiem, a miejscem zakwaterowania. Rozmiar pomocy uzależniony jest od czasu oczekiwania w związku z odwołaniem lotu, opóźnieniem lotu lub odmową przyjęcia na pokład, przy czym prawo do zakwaterowania w hotelu przysługuje tylko w przypadku konieczności oczekiwania przez jedną lub więcej nocy.

Najważniejsze uprawnienia pasażerów
Ponadto, w przypadku odwołania lotu, opóźnienia lotu o co najmniej trzy godziny, lub odmowy przyjęcia na pokład przewoźnik obowiązany jest do wypłaty zryczałtowanego odszkodowania w następujących wysokościach: 
● 250 € dla lotów o długości do 1,5 tys. km;
● 400 € dla lotów wewnątrzwspólnotowych o długości powyżej 1,5 tys. km;
● 400 € dla lotów innych niż wewnątrzwspólnotowe o długości od 1,5 tys. km do 3,5 tys. km;
● 600 € dla lotów innych niż wewnątrzwspólnotowe o długości powyżej 3,5 tys. km.

Wypłata odszkodowania winna nastąpić w formie pieniężnej (nie narusza to praw pasażerów do dochodzenia dalszego odszkodowania). Za pisemną zgodą pasażera, może ona nastąpić także w formie voucher’a lub innych usług świadczonych przez linie lotnicze.  Przy określaniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu. Pamiętać również należy, że lot „do miejsca docelowego” i „lot powrotny”, należy rozumieć jako dwa odrębne loty, choćby zostały zarezerwowane w ramach jednej rezerwacji.
 
Wyjątki od reguły
Jeżeli linie lotnicze zaproponują nową trasę lotu i alternatywna godzina przylotu nie przekroczy zaplanowanej godziny przylotu według pierwotnej rezerwacji o dwie godziny w przypadku wszystkich lotów o długości do 1,5 tys. km lub trzy godziny w przypadku wszystkich lotów w ramach UE dłuższych niż 1,5 tys. km i wszystkich innych lotów o długości od 1,5 tys. do 3,5 tys. km, odszkodowanie może zostać zmniejszone o 50 proc. Jeżeli pasażerowi odmówiono wejścia na pokład lub lot został odwołany, pasażer ma dodatkowo prawo wybrać a) zwrot w terminie siedmiu dni pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, b) zmianę trasy do miejsca docelowego, przy zachowaniu porównywalnych warunków podróży, najwcześniejszym dostępnym lotem lub  c) zmianę trasy do miejsca docelowego, przy zachowaniu porównywalnych warunków podróży, w późniejszym dogodnym dla pasażera terminie, pod warunkiem dostępności wolnych miejsc w wybranym locie. Prawo do odszkodowania w przypadku odwołania lotu nie przysługuje w przypadku, gdy pasażer został poinformowany o odwołaniu lotu:
● co najmniej dwa tygodnie przed planowanym czasem odlotu;
● w okresie od 14 do 7 dni przed planowanym czasem odlotu i równocześnie zaoferowano mu zmianę planu podróży umożli- wiającą wylot nie wcześniej niż dwie godziny przed planowanym wylotem, a przylot do miejsca docelowego nie później niż cztery godziny po planowanym;
●  w okresie krótszym niż 7 dni przed planowanym czasem odlotu i równocześnie zaoferowano mu zmianę planu podróży umożliwiającą wylot nie wcześniej niż godzinę przed planowanym przylotem, a przylot do miejsca docelowego nie później niż dwie godziny po planowanym;
● z powodu nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków (nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być np. warunki pogodowe, niektóre z usterek samolotu, zderzenie samolotu z ptactwem). W przypadku gdy opóźnienie lotu wynosi co najmniej pięć godzin i pasażer rezygnuje z podróży, przysługuje mu prawo do zwrotu kosztów biletu wraz z lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie. 

Bagaż
Jeżeli bagaż rejestrowany został uszkodzony, zgubiony lub dostarczony z opóźnieniem, pasażerowi przysługuje odszkodo- wanie. Jednak jeśli uszkodzenie wynikało z wady bagażu jako takiego, pasażer nie może żądać zapłaty odszkodowania. Podobnie jest w przypadku bagażu podręcznego, za który przewoźnik odpowiada wyłącznie wtedy, gdy szkoda powstała z jego winy.  Umieszczenie w klasie  niższej lub wyższej Jeżeli przewoźnik umieścił pasażera w klasie niższej niż wskazana na bilecie, pasażer ma prawo do częściowego zwrotu kosztów biletu w zależności od długości lotu:
● 30 proc. ceny biletu – wszystkie loty o długości do 1,5 tys. km
● 50 proc. ceny biletu – loty o długości  powyżej 1,5 tys. km w obrębie UE (z wyłączeniem lotów pomiędzy UE a francuskimi departamentami zamorskimi)  oraz wszystkich innych lotów o długości od 1,5 tys. do 3,5 tys. km;
● 75 proc. ceny biletu – loty nieobjęte powyższym wyliczeniem, w tym loty między UE a francuskimi departamentami zamorskimi. W sytuacji odwrotnej, a więc gdy pasażer został umieszczony w klasie wyższej, odszkodowanie nie przysługuje.

Paweł Baran radca prawny, praktyka korporacyjna i rozwiązywania sporów, LSW Leśnodorski, Ślusarek i Wspólnicy
Uczestniczy w bieżącej obsłudze projektów inwestycyjnych oraz prowadzeniu sporów sądowych.  Posiada doświadczenie w negocjowaniu i tworzeniu kontraktów handlowych oraz wdrażaniu dokumentacji transakcyjnej. Doradza klientom w zakresie realizacji nowych przedsięwzięć gospodarczych z zakresu transportu, przemysłu ciężkiego i sektora finansowego. Posiada także bogate doświadczenie z zakresu  prawa autorskiego i ochrony dóbr osobistych. Stale angażuje się w projekty pro publico bono oraz wsparcie podmiotów trzeciego sektora – fundacji i stowarzyszeń.

www.lsw.com.pl 
www.lswipblog.pl